{"id":1184,"date":"2025-10-02T10:50:28","date_gmt":"2025-10-02T08:50:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.moodbites.eu\/lesson\/moodbites-training\/"},"modified":"2026-01-07T13:30:05","modified_gmt":"2026-01-07T12:30:05","slug":"moodbites-training","status":"publish","type":"lesson","link":"https:\/\/www.moodbites.eu\/pl\/lesson\/moodbites-training\/","title":{"rendered":"1. Struktura m\u00f3zgu i jej rola w procesach poznawczych oraz jak te struktury zmieniaj\u0105 si\u0119 w okresie dojrzewania i w chorobach psychicznych"},"content":{"rendered":"\n

1.1. Wprowadzenie do budowy m\u00f3zgu i proces\u00f3w poznawczych<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

M\u00f3zg to najbardziej z\u0142o\u017cony organ w ludzkim ciele i jeden z najbardziej zaawansowanych system\u00f3w biologicznych. Kontroluje wszystkie funkcje organizmu, takie jak ruch, czucie otoczenia, emocje, j\u0119zyk, pami\u0119\u0107 i my\u015blenie. M\u00f3zg odpowiada za nasze my\u015bli, uczucia, pami\u0119\u0107 i zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119. Sk\u0142ada si\u0119 z ponad 100 miliard\u00f3w neuron\u00f3w \u2013 kom\u00f3rek nerwowych, kt\u00f3re przesy\u0142aj\u0105 i przetwarzaj\u0105 informacje. Kom\u00f3rki te pomagaj\u0105 nam podejmowa\u0107 decyzje, uczy\u0107 si\u0119 nowych rzeczy i reagowa\u0107 na to, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas. Aby lepiej zrozumie\u0107 dzia\u0142anie m\u00f3zgu, warto pozna\u0107 jego struktur\u0119 i podstawowe funkcje poznawcze (Maldonado i Alsayouri, 2023). <\/p>\n\n\n\n

Podstawow\u0105 struktur\u0105 m\u00f3zgu jest neuron, czyli kom\u00f3rka nerwowa przesy\u0142aj\u0105ca informacje. Dzia\u0142a jak przew\u00f3d, kt\u00f3ry przekazuje sygna\u0142y. Robi to za pomoc\u0105 sygna\u0142\u00f3w elektrycznych i chemicznych. <\/p>\n\n\n\n

Neuron sk\u0142ada si\u0119 z trzech g\u0142\u00f3wnych cz\u0119\u015bci: <\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Cia\u0142o kom\u00f3rki (soma) \u2013 to centrum neuronu, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 j\u0105dro kom\u00f3rkowe. Przetwarza ono informacje i utrzymuje kom\u00f3rk\u0119 przy \u017cyciu. <\/li>\n\n\n\n
  2. Dendryty \u2013 to cienkie \u201ega\u0142\u0119zie\u201d, kt\u00f3re odbieraj\u0105 sygna\u0142y od innych neuron\u00f3w i przesy\u0142aj\u0105 je do cia\u0142a kom\u00f3rki. Mo\u017cna je sobie wyobrazi\u0107 jako anteny wychwytuj\u0105ce sygna\u0142y. <\/li>\n\n\n\n
  3. Akson \u2013 d\u0142uga \u201erurka\u201d, kt\u00f3ra przenosi sygna\u0142 do innych neuron\u00f3w lub mi\u0119\u015bni. Akson jest pokryty os\u0142onk\u0105 mielinow\u0105, kt\u00f3ra dzia\u0142a jak izolacja przewodu elektrycznego, przyspieszaj\u0105c przesy\u0142anie sygna\u0142\u00f3w. <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Neurons pass information in two ways:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
    Impuls elektryczny (wewn\u0105trz neuronu), czyli sygna\u0142 przesy\u0142any wewn\u0105trz kom\u00f3rki nerwowej.<\/strong> <\/td>Przeka\u017aniki chemiczne (mi\u0119dzy neuronami)<\/strong> <\/td><\/tr>
    Wewn\u0105trz neuronu sygna\u0142y s\u0105 przekazywane w postaci impulsu elektrycznego, kt\u00f3ry w\u0119druje od dendryt\u00f3w, przez cia\u0142o kom\u00f3rki, a\u017c do ko\u0144ca aksonu. <\/td>
    \u00b7Neurony nie s\u0105 bezpo\u015brednio po\u0142\u0105czone \u2013 istnieje mi\u0119dzy nimi synapsa (mikroskopijna przerwa).
    \u00b7Gdy impuls elektryczny dociera do ko\u0144ca aksonu, powoduje uwolnienie neuroprzeka\u017anik\u00f3w \u2013 specjalnych substancji chemicznych.
    \u00b7Te substancje chemiczne (neuroprzeka\u017aniki) przenikaj\u0105 przez niewielk\u0105 szczelin\u0119 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami i przekazuj\u0105 informacje dalej <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
    \n
    \n
    \n

    Przyk\u0142ad dzia\u0142ania neuronu:<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli dotkniesz czego\u015b gor\u0105cego, neurony w sk\u00f3rze szybko wysy\u0142aj\u0105 sygna\u0142 do m\u00f3zgu. M\u00f3zg przetwarza informacj\u0119 i wysy\u0142a polecenie do mi\u0119\u015bni d\u0142oni, aby j\u0105 cofn\u0119\u0142y. Wszystko to dzieje si\u0119 w u\u0142amku sekundy! Dzi\u0119ki tej sieci po\u0142\u0105czonych neuron\u00f3w mo\u017cemy my\u015ble\u0107, czu\u0107, porusza\u0107 si\u0119 i reagowa\u0107 na otoczenie.<\/strong> <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    1.2. Podstawy obszar\u00f3w m\u00f3zgu <\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

    M\u00f3zg mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    <\/path><\/svg><\/div>
    M\u00f3zg (nazywany r\u00f3wnie\u017c przodom\u00f3zgowiem)<\/h5><\/div>
    <\/div>

    To najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu, podzielona na praw\u0105 i lew\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119. Jej powierzchnia ma liczne fa\u0142dy zwane zakr\u0119tami i bruzdy zwane bruzdami (g\u0142\u0119bokie bruzdy nazywane s\u0105 szczelinami).
    \u2714\ufe0f Odpowiada za my\u015blenie, pami\u0119\u0107, j\u0119zyk i kontrolowanie ruch\u00f3w cia\u0142a.
    \u2714\ufe0f Zawiera kor\u0119 m\u00f3zgow\u0105, czyli cienk\u0105 warstw\u0119 istoty szarej, kt\u00f3ra przetwarza informacje sensoryczne i zarz\u0105dza funkcjami poznawczymi. <\/p><\/div><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    <\/path><\/svg><\/div>
    Cerebellum<\/h5><\/div>
    <\/div>

    Znajduje si\u0119 z ty\u0142u czaszki i odpowiada za koordynacj\u0119 ruch\u00f3w, r\u00f3wnowag\u0119 i postaw\u0119 cia\u0142a.
    \u2714\ufe0f Sk\u0142ada si\u0119 z warstw kom\u00f3rek nerwowych: warstwy molekularnej, warstwy kom\u00f3rek Purkinjego i warstwy ziarnistej.
    \u2714\ufe0f \u0141\u0105czy si\u0119 z m\u00f3zgiem za pomoc\u0105 specjalnych struktur zwanych szypu\u0142ami m\u00f3\u017cd\u017cku. <\/p><\/div><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    <\/path><\/svg><\/div>
    Brainstem<\/h5><\/div>
    <\/div>

    \u0141\u0105czy m\u00f3zg z rdzeniem kr\u0119gowym i kontroluje podstawowe funkcje \u017cyciowe, takie jak oddychanie i t\u0119tno.
    \u2714\ufe0f Sk\u0142ada si\u0119 ze \u015br\u00f3dm\u00f3zgowia, mostu i rdzenia przed\u0142u\u017conego.
    \u2714\ufe0f Pomaga przetwarza\u0107 bod\u017ace wzrokowe i s\u0142uchowe oraz kontroluje odruchy i automatyczne reakcje (Maldonado i Alsayouri, 2023). <\/p><\/div><\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Gray matter and white matter \u2013 how do they work?<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    M\u00f3zg i rdze\u0144 kr\u0119gowy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z istoty szarej i istoty bia\u0142ej, ale to istota szara odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w codziennym funkcjonowaniu cz\u0142owieka (Mercadante i Tadi, 2023). <\/p>\n\n\n\n

    Czym jest istota szara?<\/strong><\/em> <\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Jest to zewn\u0119trzna warstwa m\u00f3zgu, odpowiedzialna za my\u015blenie, podejmowanie decyzji i przetwarzanie informacji. <\/li>\n\n\n\n
    • Znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w rdzeniu kr\u0119gowym i odpowiada za przesy\u0142anie sygna\u0142\u00f3w do mi\u0119\u015bni. <\/li>\n\n\n\n
    • Sw\u00f3j szary kolor zawdzi\u0119cza du\u017cej liczbie cia\u0142 kom\u00f3rek nerwowych (neuron\u00f3w). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Co to jest istota bia\u0142a?<\/strong><\/em> <\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Istota bia\u0142a znajduje si\u0119 pod istot\u0105 szar\u0105 i \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, umo\u017cliwiaj\u0105c przekazywanie informacji mi\u0119dzy nimi. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Jak rozwija si\u0119 m\u00f3zg?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        W okresie dojrzewania m\u00f3zg przechodzi powa\u017cne zmiany, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b my\u015blenia, podejmowania decyzji i kontrolowania emocji. Proces ten jest wa\u017cny dla kszta\u0142towania dojrza\u0142ej osobowo\u015bci i rozwoju zdolno\u015bci intelektualnych (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n

        W okresie dojrzewania struktura m\u00f3zgu ulega zmianom: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Reduction of grey matter \u2013 grey matter contains the bodies of nerve cells and is responsible for processing information. During adolescence, the brain „prunes” unused neural connections, which helps it work more efficiently. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Wzrost ilo\u015bci istoty bia\u0142ej \u2013 istota bia\u0142a sk\u0142ada si\u0119 z w\u0142\u00f3kien nerwowych pokrytych os\u0142onk\u0105 mielinow\u0105, co przyspiesza przekazywanie informacji. Wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 istoty bia\u0142ej oznacza lepsz\u0105 komunikacj\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi obszarami m\u00f3zgu (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
        \n
        \n
        \n

        W okresie dojrzewania nadal rozwijaj\u0105 si\u0119 zdolno\u015bci poznawcze i kontrola emocjonalna:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu odpowiedzialna za my\u015blenie i planowanie (kora przedczo\u0142owa) rozwija si\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzialna za emocje (uk\u0142ad limbiczny). Dlatego nastolatki mog\u0105 reagowa\u0107 bardziej impulsywnie. <\/p>\n\n\n\n


        \u2714\ufe0f Connections between the prefrontal cortex and the limbic system develop over time. As these connections strengthen, emotional control and the ability to make rational decisions improve \u2014 but this process continues until about age 25.
        Z tego powodu m\u00f3zg nastolatka jest bardziej podatny na uzale\u017cnienie od substancji psychoaktywnych (Miguel-Hidalgo, 2013).<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
        \n
        \n
        \n

        Okres dojrzewania to r\u00f3wnie\u017c czas, w kt\u00f3rym hormony wp\u0142ywaj\u0105 na m\u00f3zg: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Hormony p\u0142ciowe (testosteron, estrogen) wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j m\u00f3zgu, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do r\u00f3\u017cnic w funkcjonowaniu m\u00f3zgu u ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Zwi\u0119kszona wra\u017cliwo\u015b\u0107 na emocje i stres \u2013 Uk\u0142ad nerwowy nastolatka jest bardziej reaktywny na stres i silne emocje. Wp\u0142ywa to na zachowanie i zdolno\u015b\u0107 radzenia sobie w trudnych sytuacjach (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
        \n
        \n
        \n

        Znaczenie okresu dojrzewania dla uczenia si\u0119 i rozwoju:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f M\u00f3zg nastolatka jest niezwykle plastyczny, co oznacza, \u017ce \u200b\u200bma on du\u017c\u0105 zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119 i adaptacji. To najlepszy czas na rozwijanie nowych umiej\u0119tno\u015bci, ale tak\u017ce czas, w kt\u00f3rym \u0142atwo o negatywne nawyki. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Okres dojrzewania to kluczowy okres kszta\u0142towania nawyk\u00f3w, stylu \u017cycia i osobowo\u015bci. Dlatego tak wa\u017cne jest wspieranie rozwoju poznawczego, emocjonalnego i spo\u0142ecznego m\u0142odych ludzi (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

        Jakie zmiany m\u00f3zgu s\u0105 typowe dla zaburze\u0144 psychicznych?<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        Zaburzenia psychiczne cz\u0119sto wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nietypowymi zmianami w strukturze i funkcjonowaniu m\u00f3zgu. Niekt\u00f3re obszary m\u00f3zgu mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 inaczej ni\u017c u os\u00f3b zdrowych, co mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na emocje, kontrol\u0119 impuls\u00f3w i podejmowanie decyzji. <\/p>\n\n\n\n

        \n
        \n
        \n
        <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
        \n

        1. Key brain areas involved in mental disorders<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Kora przedczo\u0142owa \u2013 odpowiada za logiczne my\u015blenie, planowanie i kontrol\u0119 impuls\u00f3w. Niedoczynno\u015b\u0107 tego obszaru mo\u017ce prowadzi\u0107 do problem\u00f3w z podejmowaniem racjonalnych decyzji i zwi\u0119kszonej impulsywno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Cia\u0142o migda\u0142owate \u2013 odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przetwarzaniu emocji, zw\u0142aszcza strachu i stresu. Nadmierna aktywno\u015b\u0107 tego obszaru mo\u017ce prowadzi\u0107 do l\u0119ku, a obni\u017cona aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce utrudnia\u0107 odczuwanie emocji. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Pr\u0105\u017ckowie brzuszne \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu nagrody w m\u00f3zgu, wa\u017cna dla odczuwania przyjemno\u015bci. Problemy w tym obszarze mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko uzale\u017cnienia i powodowa\u0107 trudno\u015bci z motywacj\u0105 (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n\n\n\n
        \n
        \n

        2. How do brain changes affect behaviour?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Overactivity in certain brain areas can lead to stronger emotional reactions, higher levels of anxiety, impulsive behaviour, or problems with self-control. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Reduced activity in some brain structures may cause difficulty in managing emotions, apathy, trouble making decisions, and low stress tolerance. <\/p>\n\n\n\n

        \u2714\ufe0f Abnormal development of connections between brain areas can make it harder for a person to adapt to different situations, increasing the risk of depression, anxiety disorders, or risky behaviours (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
        \n\n\n\n
        \n
        \n

        3. Znaczenie bada\u0144 nad m\u00f3zgiem w leczeniu zaburze\u0144 psychicznych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Zrozumienie tych zmian w m\u00f3zgu pomaga naukowcom i lekarzom opracowywa\u0107 skuteczniejsze metody leczenia, takie jak terapie psychologiczne, leki i techniki wspieraj\u0105ce neuroplastyczno\u015b\u0107 (zdolno\u015b\u0107 m\u00f3zgu do adaptacji i zmian). W rezultacie osoby zmagaj\u0105ce si\u0119 z problemami ze zdrowiem psychicznym mog\u0105 otrzyma\u0107 lepsze wsparcie i skuteczniejsz\u0105 opiek\u0119 (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

        \n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

        Nadmierna lub niedostateczna aktywno\u015b\u0107 obszar\u00f3w m\u00f3zgu odpowiedzialnych za emocje<\/strong>. U nastolatk\u00f3w aktywno\u015b\u0107 cia\u0142a migda\u0142owatego (przetwarzaj\u0105cego emocje) mo\u017ce by\u0107 silniejsza ni\u017c u dzieci i doros\u0142ych.
        U os\u00f3b z zaburzeniami nastroju (takimi jak depresja) aktywno\u015b\u0107 pr\u0105\u017ckowia brzusznego (o\u015brodka nagrody w m\u00f3zgu) jest cz\u0119sto zbyt niska. Mo\u017ce to wyja\u015bnia\u0107, dlaczego odczuwaj\u0105 brak motywacji i rado\u015bci (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n\n\n\n

        <\/p>\n\n\n\n

        \n

        Przyk\u0142ad:
        Badania pokazuj\u0105, \u017ce wy\u017csza aktywno\u015b\u0107 pr\u0105\u017ckowia brzusznego u zdrowych nastolatk\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z pozytywnymi emocjami i ni\u017cszym ryzykiem depresji. <\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

        <\/p>\n\n\n\n

        Niedojrza\u0142a kora przedczo\u0142owa i brak kontroli emocjonalnej<\/em><\/strong>
        Cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu odpowiedzialna za my\u015blenie i planowanie rozwija si\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzialna za emocje. Dlatego nastolatki mog\u0105 reagowa\u0107 impulsywnie. U os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi ta nier\u00f3wnowaga mo\u017ce by\u0107 jeszcze silniejsza, prowadz\u0105c do impulsywnych zachowa\u0144, trudno\u015bci w regulowaniu emocji i ryzykownego podejmowania decyzji (Miguel-Hidalgo, 2013). <\/p>\n\n\n\n

        \n

        Przyk\u0142ad:
        Osoby uzale\u017cnione cz\u0119sto maj\u0105 obni\u017con\u0105 aktywno\u015b\u0107 w korze przedczo\u0142owej, co utrudnia im kontrolowanie swoich zachowa\u0144 i unikanie ryzykownych sytuacji. Dlatego uzale\u017cnienia nie nale\u017cy postrzega\u0107 jako braku silnej woli, lecz jako zaburzenie m\u00f3zgu. <\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

        <\/p>\n\n\n\n

        Zmiany strukturalne i funkcjonalne w zaburzeniach psychicznych<\/em><\/strong>
        Poni\u017csza tabela przedstawia g\u0142\u00f3wne zmiany strukturalne i funkcjonalne obserwowane w wybranych zaburzeniach psychicznych, takich jak schizofrenia, zaburzenia l\u0119kowe, depresja i uzale\u017cnienia. Aby u\u0142atwi\u0107 zrozumienie, tabela zawiera r\u00f3wnie\u017c komentarze z obja\u015bnieniami. <\/p>\n\n\n\n

        Nie\u0142ad <\/strong><\/td>Jakie zmiany w strukturze m\u00f3zgu? (Zmiany strukturalne) <\/td>Jak wp\u0142ywa na zachowanie i emocje? (Zmiany funkcjonalne) <\/td>Komentarz z wyja\u015bnieniem <\/td><\/tr>
        Schizofrenia <\/strong><\/td>Niekt\u00f3re obszary m\u00f3zgu (np. p\u0142aty czo\u0142owe i skroniowe) s\u0105 mniejsze. Po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy kom\u00f3rkami nerwowymi s\u0105 s\u0142absze. <\/td>Trudno\u015bci z my\u015bleniem, urojenia i halucynacje (np. s\u0142yszenie g\u0142os\u00f3w), problemy z emocjami. <\/td>M\u00f3zg nie dzia\u0142a jak \u201ewydajna sie\u0107\u201d \u2013 coraz trudniej jest nam zrozumie\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, a my\u015bli i g\u0142osy mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 nierealne. <\/td><\/tr>
        Zaburzenia l\u0119kowe <\/strong><\/td>Cia\u0142o migda\u0142owate (obszar m\u00f3zgu odpowiedzialny za strach) jest nadaktywne. Kora przedczo\u0142owa (odpowiedzialna za kontrol\u0119) jest niedoaktywna. <\/td>Osoba ta \u0142atwo odczuwa strach, ma trudno\u015bci z opanowaniem l\u0119ku i odczuwa napi\u0119cie. <\/td>M\u00f3zg nadmiernie reaguje na stres, jakby istnia\u0142o ci\u0105g\u0142e zagro\u017cenie. Osoba mo\u017ce odczuwa\u0107 ci\u0105g\u0142y niepok\u00f3j lub zmartwienie. <\/td><\/tr>
        Depression <\/strong><\/td>Hipokamp (wa\u017cny dla pami\u0119ci i emocji) jest mniejszy. Cia\u0142o migda\u0142owate jest bardziej aktywne. Struktury w przedniej cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu wykazuj\u0105 zmiany. <\/td>Sadness, lack of energy, difficulty concentrating, emotional problems. <\/td>M\u00f3zg ma trudno\u015bci z zarz\u0105dzaniem emocjami \u2013 osoba czuje si\u0119 smutna, zm\u0119czona i ma trudno\u015bci z koncentracj\u0105. <\/td><\/tr>
        Addictions <\/strong><\/td>Impaired brain connections (especially in the white matter), damage to the hippocampus and prefrontal cortex. <\/td>Trudno\u015bci w kontrolowaniu zachowania, impulsywno\u015b\u0107, podejmowanie ryzykownych decyzji. <\/td>Os\u0142abieniu ulega \u201euk\u0142ad hamulcowy\u201d m\u00f3zgu \u2013 cz\u0142owiek ma trudno\u015bci z powiedzeniem \u201estop\u201d i dzia\u0142a impulsywnie, nawet je\u015bli wie, \u017ce co\u015b jest szkodliwe. <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

        Na podstawie informacji z: Miguel-Hidalgo JJ. Zmiany strukturalne i funkcjonalne m\u00f3zgu u nastolatk\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi. International Journal of Adolescent Medicine and Health. 2013;25(3):245\u2013256.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

        AKTYWNO\u015a\u0106 INTERAKTYWNA 5<\/strong><\/p>\n\n\n