{"id":1194,"date":"2025-10-08T10:36:49","date_gmt":"2025-10-08T08:36:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.moodbites.eu\/lesson\/deficiencies-commonly-found-in-patients-with-mental-disorders\/"},"modified":"2026-01-09T09:03:18","modified_gmt":"2026-01-09T08:03:18","slug":"deficiencies-commonly-found-in-patients-with-mental-disorders","status":"publish","type":"lesson","link":"https:\/\/www.moodbites.eu\/pl\/lesson\/deficiencies-commonly-found-in-patients-with-mental-disorders\/","title":{"rendered":"3. Deficiencies commonly found in patients with mental disorders\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Typowe niedobory \u017cywieniowe u pacjent\u00f3w psychiatrycznych <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mechanizmy prowadz\u0105ce do niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych u pacjent\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niedobory sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych u pacjent\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi wynikaj\u0105 nie tylko z nieprawid\u0142owej diety, ale r\u00f3wnie\u017c z mechanizm\u00f3w biologicznych, kt\u00f3re zaburzaj\u0105 wch\u0142anianie i metabolizm sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. W tej cz\u0119\u015bci szczeg\u00f3\u0142owo wyja\u015bnimy, dlaczego osoby z zaburzeniami psychicznymi cz\u0119sto cierpi\u0105 na niedobory witamin i minera\u0142\u00f3w oraz jakie procesy za tym stoj\u0105 (Zieli\u0144ska i in., 2023; Onaolapo i Onaolapo, 2021; Rao i in., 2008). <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n

1. Zaburzenia wch\u0142aniania i metabolizmu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych to proces, w kt\u00f3rym jelita pobieraj\u0105 witaminy, minera\u0142y i inne substancje niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Po wch\u0142oni\u0119ciu sk\u0142adniki te s\u0105 transportowane do r\u00f3\u017cnych tkanek, gdzie pe\u0142ni\u0105 kluczowe funkcje \u2013 takie jak wspieranie funkcji m\u00f3zgu, regulacja metabolizmu i udzia\u0142 w produkcji neuroprzeka\u017anik\u00f3w. Jednak u os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi proces ten mo\u017ce by\u0107 zaburzony. Zesp\u00f3\u0142 z\u0142ego wch\u0142aniania mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce pacjent spo\u017cywa odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, ale organizm nie jest w stanie ich skutecznie wch\u0142on\u0105\u0107. W rezultacie mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 niedobory, kt\u00f3re mog\u0105 zaostrza\u0107 objawy choroby psychicznej. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

G\u0142\u00f3wne przyczyny zaburze\u0144 wch\u0142aniania i metabolizmu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych u pacjent\u00f3w psychiatrycznych: <\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Zmiany mikrobiomu jelitowego (dysbioza); <\/li>\n\n\n\n
  • Zapalenie jelit \u2013 Zapalenie jelit to nadmierna aktywacja uk\u0142adu odporno\u015bciowego, kt\u00f3ra uszkadza wy\u015bci\u00f3\u0142k\u0119 jelit i upo\u015bledza jej funkcj\u0119 wch\u0142aniania.<\/li>\n\n\n\n
  • Nietolerancje pokarmowe i choroby autoimmunologiczne (np. celiakia); <\/li>\n\n\n\n
  • Zaburzenia transportu substancji od\u017cywczych do m\u00f3zgu. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
    \n

    Do najcz\u0119stszych problem\u00f3w z wch\u0142anianiem nale\u017c\u0105: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n
    \n

    A. Nietolerancja glutenu i celiakia u pacjent\u00f3w ze schizofreni\u0105 (Onaolapo & Onaolapo 2021): <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Coeliac disease<\/strong> is an autoimmune condition in which the consumption of gluten (a protein found in wheat, rye and barley) triggers an immune response that damages the villi in the small intestine. These villi are responsible for nutrient absorption, so their damage leads to deficiencies in iron, zinc, calcium, magnesium, B vitamins and vitamin D. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
        \n
      • Gluten intolerance<\/strong> is a slightly milder condition in which gluten causes inflammatory reactions in the intestines but does not lead to permanent damage of the villi. However, chronic inflammation can still limit the absorption of key vitamins and minerals, increasing the risk of nutritional deficiencies. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
        \n

        Przewlek\u0142y stan zapalny<\/strong>, szczeg\u00f3lnie w jelitach, mo\u017ce negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 organizmu do wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Przyczyny stanu zapalnego (Onaolapo i Onaolapo 2021): <\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 jelit (tzw. \u201enieszczelne jelito\u201d), co oznacza, \u017ce \u200b\u200bsk\u0142adniki od\u017cywcze nie s\u0105 prawid\u0142owo wch\u0142aniane, a szkodliwe substancje mog\u0105 przedostawa\u0107 si\u0119 do krwiobiegu, wywo\u0142uj\u0105c dalsze reakcje zapalne; <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
            \n
          • Zaburzona produkcja enzym\u00f3w trawiennych, co utrudnia prawid\u0142owe trawienie i wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Young\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
            \n\n\n\n
            \n
            \n
            \n
            \n

            B. Zaburzenia mikrobiomu jelitowego (dysbioza)<\/strong> u pacjent\u00f3w z depresj\u0105 i schizofreni\u0105 <\/strong>Mikrobiom jelitowy \u2013 zbi\u00f3r bakterii bytuj\u0105cych w przewodzie pokarmowym \u2013 odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w zdrowiu psychicznym i metabolizmie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. U pacjent\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi cz\u0119sto obserwuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce objawy: <\/p>\n\n\n\n

              \n
            • Obni\u017cony poziom po\u017cytecznych bakterii<\/strong>: bakterie jelitowe wspomagaj\u0105 produkcj\u0119 niekt\u00f3rych witamin, takich jak witamina K, biotyna i kwas foliowy (B9). Niedobory tych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych mog\u0105 zaburza\u0107 metabolizm neuroprzeka\u017anik\u00f3w, takich jak serotonina i dopamina, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko depresji i zaburze\u0144 l\u0119kowych. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                \n
              • Zwi\u0119kszony poziom bakterii chorobotw\u00f3rczych<\/strong>: niekt\u00f3re szkodliwe bakterie mog\u0105 powodowa\u0107 przewlek\u0142y stan zapalny, uszkadza\u0107 wy\u015bci\u00f3\u0142k\u0119 jelit i os\u0142abia\u0107 zdolno\u015b\u0107 organizmu do wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, co mo\u017ce zaostrza\u0107 objawy chor\u00f3b psychicznych (Onaolapo & Onaolapo 2021). <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                \t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Illustration\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"bacteria,\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                \n<\/div>\n\n\n\n
                \n
                \n
                \n
                \n

                C. Podwy\u017cszony poziom homocysteiny u pacjent\u00f3w ze schizofreni\u0105 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • Homocysteina<\/strong> to aminokwas wytwarzany podczas metabolizmu bia\u0142ek. Wysoki poziom homocysteiny wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem chor\u00f3b serca i zaburze\u0144 neurologicznych. U pacjent\u00f3w z depresj\u0105 i schizofreni\u0105 cz\u0119sto obserwuje si\u0119 podwy\u017cszony poziom homocysteiny, co sugeruje niedob\u00f3r witamin B6, B9 i B12 \u2013 niezb\u0119dnych do neutralizacji homocysteiny. Nadmiar homocysteiny mo\u017ce uszkadza\u0107 naczynia krwiono\u015bne w m\u00f3zgu, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko zaburze\u0144 nastroju, problem\u00f3w z pami\u0119ci\u0105 i nasilenia objaw\u00f3w schizofrenii (Onaolapo i Onaolapo, 2021). <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                  \t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"seed,\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                  <\/p>\n\n\n\n

                  \n
                  \n
                  \n

                  2. Zwi\u0119kszone zapotrzebowanie na sk\u0142adniki od\u017cywcze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                  Osoby cierpi\u0105ce na choroby psychiczne cz\u0119sto maj\u0105 wy\u017csze zapotrzebowanie na sk\u0142adniki od\u017cywcze ni\u017c osoby zdrowe. Mo\u017ce to wynika\u0107 z kilku czynnik\u00f3w, takich jak: <\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  1. Podwy\u017cszony poziom hormon\u00f3w stresu, np. kortyzolu.<\/li>\n\n\n\n
                  2. Przyspieszona przemiana materii w m\u00f3zgu.<\/li>\n\n\n\n
                  3. Wp\u0142yw lek\u00f3w psychotropowych na r\u00f3wnowag\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/li>\n\n\n\n
                  4. Przewlek\u0142e zm\u0119czenie i niedobory b\u0119d\u0105ce skutkiem z\u0142ej diety.<\/li>\n\n\n\n
                  5. Wzrost aktywno\u015bci zapalnej i stresu oksydacyjnego. <\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n\n\n\n
                    \n

                    These factors mean that psychiatric patients may need more vitamins, minerals, and omega-3 fatty acids than healthy individuals in order to maintain proper brain and nervous system function (Onaolapo & Onaolapo 2021). <\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                    \n
                    \n
                    \n
                    \n

                    Zwi\u0119kszona aktywno\u015b\u0107 zapalna i stres oksydacyjny<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • Celiakia<\/strong> to choroba autoimmunologiczna, w kt\u00f3rej spo\u017cywanie glutenu (bia\u0142ka wyst\u0119puj\u0105cego w pszenicy, \u017cycie i j\u0119czmieniu) wywo\u0142uje reakcj\u0119 immunologiczn\u0105. Stres oksydacyjny to stan, w kt\u00f3rym w organizmie wyst\u0119puje nadmiar wolnych rodnik\u00f3w \u2013 reaktywnych cz\u0105steczek, kt\u00f3re mog\u0105 uszkadza\u0107 kom\u00f3rki, w tym neurony w m\u00f3zgu. <\/li>\n\n\n\n
                    • Badania pokazuj\u0105, \u017ce osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119, depresj\u0119 i chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 maj\u0105 wy\u017cszy poziom stresu oksydacyjnego, kt\u00f3ry prowadzi do uszkodze\u0144 neuron\u00f3w i upo\u015bledzenia funkcji poznawczych. <\/li>\n\n\n\n
                    • M\u00f3zg jest szczeg\u00f3lnie podatny na dzia\u0142anie wolnych rodnik\u00f3w, poniewa\u017c zu\u017cywa du\u017ce ilo\u015bci tlenu i zawiera wysokie st\u0119\u017cenia wielonienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, kt\u00f3re s\u0105 podatne na utlenianie. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                      \n

                      Kt\u00f3re sk\u0142adniki od\u017cywcze pomagaj\u0105 zwalcza\u0107 stres oksydacyjny?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      • Witaminy antyoksydacyjne (witamina C, witamina E, beta-karoten) \u2013 neutralizuj\u0105 wolne rodniki i chroni\u0105 neurony przed uszkodzeniami.<\/strong> <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                          \n
                        • Cynk i selen \u2013 wspomagaj\u0105 dzia\u0142anie enzym\u00f3w antyoksydacyjnych, takich jak dysmutaza ponadtlenkowa, kt\u00f3ra chroni kom\u00f3rki m\u00f3zgowe.<\/strong> <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                            \n
                          • Kwasy t\u0142uszczowe omega-3 \u2013 zmniejszaj\u0105 stany zapalne w m\u00f3zgu i wspomagaj\u0105 regeneracj\u0119 neuron\u00f3w (Onaolapo & Onaolapo, 2021).<\/strong> <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Close-up\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\tZinc and selenium \t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Sardines\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\tOmega-3 fatty acids\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Carrot\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                            <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                            \n\t\t\t\t\tAntioxidant vitamins \t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                            \n\n\n\n
                            \n
                            \n
                            \n
                            \n

                            Podwy\u017cszony poziom hormon\u00f3w stresu, takich jak kortyzol<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                              \n
                            • Kortyzol to hormon stresu, kt\u00f3ry w odpowiednich ilo\u015bciach jest niezb\u0119dny do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu, jednak przewlekle podwy\u017cszony poziom kortyzolu mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 psychicznych, takich jak depresja i l\u0119k (Zieli\u0144ska i in., 2023). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                                \n
                              • Wysoki poziom kortyzolu mo\u017ce prowadzi\u0107 do:
                                \u2714 zwi\u0119kszonego niedoboru magnezu, kt\u00f3ry jest kluczowy dla funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego;
                                \u2714 niedoboru witamin z grupy B, niezb\u0119dnych do produkcji neuroprzeka\u017anik\u00f3w, takich jak serotonina;
                                \u2714 zaburzenia r\u00f3wnowagi wapniowo-magnezowej, co mo\u017ce nasila\u0107 objawy l\u0119ku i dra\u017cliwo\u015bci (Zieli\u0144ska i in., 2023) <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                                \n
                                  \n
                                • Kt\u00f3re sk\u0142adniki od\u017cywcze pomagaj\u0105 regulowa\u0107 poziom kortyzolu? <\/strong><\/li>\n\n\n\n
                                • Magnez \u2013 dzia\u0142a uspokajaj\u0105co na uk\u0142ad nerwowy i \u0142agodzi skutki przewlek\u0142ego stresu. <\/strong><\/li>\n\n\n\n
                                • Witaminy z grupy B (B6, B9, B12) \u2013 wspomagaj\u0105 funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego i pomagaj\u0105 regulowa\u0107 poziom kortyzolu. <\/strong><\/li>\n\n\n\n
                                • Kwasy t\u0142uszczowe omega-3 \u2013 mog\u0105 obni\u017ca\u0107 poziom kortyzolu i poprawia\u0107 odporno\u015b\u0107 na stres (Zieli\u0144ska i in., 2023). <\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Close-up\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\tOmega 3\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"An\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\tB vitamins\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"beans,\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                  <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                  \n\t\t\t\t\tMagnesium\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                                  \n
                                  \n
                                  \n
                                  \n

                                  Zwi\u0119kszony metabolizm m\u00f3zgu i zapotrzebowanie na energi\u0119<\/em> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                    \n
                                  • M\u00f3zg zu\u017cywa oko\u0142o 20% ca\u0142kowitej energii organizmu, ale u os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi mo\u017ce potrzebowa\u0107 jeszcze wi\u0119cej energii i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/li>\n\n\n\n
                                  • In depression and schizophrenia, glucose metabolism is often impaired, meaning that brain cells may have difficulty obtaining energy. This can lead to:
                                    \u2714 impaired cognitive function (memory and concentration problems);
                                    \u2714 low mood and increased irritability;
                                    \u2714 disrupted neurotransmitter production (Onaolapo & Onaolapo, 2021). <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                                    \n

                                    Kt\u00f3re sk\u0142adniki od\u017cywcze wspomagaj\u0105 metabolizm m\u00f3zgu?
                                    \u2714 Kwasy t\u0142uszczowe omega-3 \u2013 dostarczaj\u0105 energii i wspieraj\u0105 b\u0142ony kom\u00f3rkowe neuron\u00f3w.
                                    \u2714 Koenzym Q10 \u2013 wspomaga produkcj\u0119 energii w mitochondriach, \u201eelektrowniach\u201d kom\u00f3rek m\u00f3zgowych.
                                    \u2714 Witaminy z grupy B \u2013 pomagaj\u0105 przekszta\u0142ca\u0107 glukoz\u0119 w energi\u0119 (Onaolapo & Onaolapo, 2021). <\/strong><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

                                    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"A\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\tCoenzyme Q10\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Close-up\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\tOmega 3\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\"Close-up\n\t\t\t\t<\/picture>\n\t\t\t\t
                                    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
                                    \n\t\t\t\t\tB vitamin\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                                    <\/p>\n\n\n\n

                                    \n
                                    \n
                                    \n

                                    3. Skutki uboczne lek\u00f3w psychotropowych i niedobory sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                    Leki psychotropowe stosowane w leczeniu takich schorze\u0144 jak schizofrenia, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa i stany l\u0119kowe s\u0105 niezb\u0119dne w terapii, ale mog\u0105 prowadzi\u0107 do niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych poprzez kilka mechanizm\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

                                    \u2022 upo\u015bledzone wch\u0142anianie witamin i minera\u0142\u00f3w;
                                    \u2022 zwi\u0119kszone wydalanie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych;
                                    \u2022 zmiany metaboliczne prowadz\u0105ce do insulinooporno\u015bci i oty\u0142o\u015bci;
                                    \u2022 wp\u0142yw na apetyt, skutkuj\u0105cy nieprawid\u0142owym od\u017cywianiem.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

                                    \n

                                    Ka\u017cdy z tych mechanizm\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 niedobory, kt\u00f3re mog\u0105 os\u0142abia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 leczenia psychiatrycznego i negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na jako\u015b\u0107 \u017cycia klienta\/pacjenta. <\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                                    \n
                                    \n
                                    \n
                                    \n

                                    Kt\u00f3re sk\u0142adniki od\u017cywcze mog\u0105 ulec wyczerpaniu w wyniku stosowania lek\u00f3w psychotropowych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                    <\/strong>\u2714 Leki przeciwpsychotyczne (stosowane w schizofrenii i chorobie afektywnej dwubiegunowej). Niekt\u00f3re z nich: <\/p>\n\n\n\n

                                    Zaburza metabolizm glukozy i insuliny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                      \n
                                    • Konsekwencje<\/strong>: Mo\u017ce prowadzi\u0107 do insulinooporno\u015bci, cukrzycy typu 2 i oty\u0142o\u015bci. Insulinooporno\u015b\u0107 mo\u017ce powodowa\u0107 przewlek\u0142e zm\u0119czenie, problemy z koncentracj\u0105 i wy\u017csze ryzyko depresji. <\/li>\n\n\n\n
                                    • Impact on nutrients: \n
                                        \n
                                      • ni\u017cszy poziom magnezu, kt\u00f3ry jest niezb\u0119dny do regulacji poziomu glukozy we krwi i prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego; <\/li>\n\n\n\n
                                      • zmniejszaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na leptyn\u0119, co prowadzi do zwi\u0119kszonego apetytu i nadmiernego spo\u017cycia przetworzonych w\u0119glowodan\u00f3w (Onaolapo i Onaolapo, 2021). <\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
                                      • Increase the excretion of vitamins and minerals <\/strong><\/li>\n\n\n\n
                                      • Wp\u0142ywa na poziom cynku i selenu, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu odporno\u015bciowego i proces\u00f3w neuroprotekcyjnych. Niedob\u00f3r cynku mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 na depresj\u0119 i pogarsza\u0107 pami\u0119\u0107. <\/li>\n\n\n\n
                                      • Witamina B12 \u2013 d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w przeciwpsychotycznych mo\u017ce prowadzi\u0107 do jej niedoboru, co mo\u017ce powodowa\u0107 zm\u0119czenie, problemy z koncentracj\u0105 i zaburzenia funkcji poznawczych (Rao i in., 2008). <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
                                        \n

                                        Mo\u017ce powodowa\u0107 niedobory przeciwutleniaczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                          \n
                                        • Witaminy C i E \u2013 u pacjent\u00f3w przyjmuj\u0105cych leki przeciwpsychotyczne obserwuje si\u0119 zwi\u0119kszony stres oksydacyjny, co zwi\u0119ksza zapotrzebowanie na te witaminy. Niedob\u00f3r mo\u017ce prowadzi\u0107 do przyspieszonego uszkodzenia neuron\u00f3w (Onaolapo i Onaolapo, 2021). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                          \u2714 Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI, tr\u00f3jpier\u015bcieniowe leki przeciwdepresyjne). Niekt\u00f3re z nich mog\u0105: <\/p>\n\n\n\n

                                          Wp\u0142ywa na metabolizm serotoniny i r\u00f3wnowag\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

                                            \n
                                          • Konsekwencje: D\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie lek\u00f3w przeciwdepresyjnych mo\u017ce zaburzy\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 neuroprzeka\u017anik\u00f3w i zwi\u0119kszy\u0107 zapotrzebowanie na sk\u0142adniki od\u017cywcze bior\u0105ce udzia\u0142 w ich syntezie. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                                              \n
                                            • Ni\u017cszy poziom cynku i magnezu \u2013 oba pierwiastki s\u0105 niezb\u0119dne do regulacji nastroju i redukcji l\u0119ku. Ich niedob\u00f3r mo\u017ce powodowa\u0107 przewlek\u0142e zm\u0119czenie i niepok\u00f3j (Rao i in., 2008). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                                                \n
                                              • Obni\u017ca poziom witaminy B6, kt\u00f3ra jest kluczowa dla syntezy serotoniny (\u201ehormonu szcz\u0119\u015bcia\u201d). Niedob\u00f3r tej witaminy mo\u017ce zmniejszy\u0107 skuteczno\u015b\u0107 leczenia depresji. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                                Zak\u0142\u00f3ci\u0107 mikrobiom jelitowy <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                                  \n
                                                • Serotonina jest produkowana nie tylko w m\u00f3zgu, ale tak\u017ce w jelitach. Leki z grupy SSRI mog\u0105 zmienia\u0107 sk\u0142ad mikrobiomu jelitowego, co mo\u017ce zmniejsza\u0107 zdolno\u015b\u0107 organizmu do syntezy neuroprzeka\u017anik\u00f3w (Onaolapo i Onaolapo, 2021). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                                  \u2714 Lit stosowany w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Lit mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na: <\/p>\n\n\n\n

                                                  R\u00f3wnowaga elektrolitowa <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                                    \n
                                                  • Konsekwencje: Lit wp\u0142ywa na poziom wapnia, magnezu i sodu w organizmie. Mo\u017ce prowadzi\u0107 do dysfunkcji tarczycy i nerek, co mo\u017ce pogorszy\u0107 stan psychiczny pacjenta (Rao i in., 2008). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                                    Niedobory sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                                      \n
                                                    • Mo\u017ce obni\u017ca\u0107 poziom jodu, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko problem\u00f3w z tarczyc\u0105 i spowalniaj\u0105c metabolizm. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                                                        \n
                                                      • Mo\u017ce obni\u017ca\u0107 poziom witaminy B12, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do zm\u0119czenia i neuropatii. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                                                        <\/p>\n\n\n\n

                                                        \n
                                                        \n

                                                        4. Z\u0142e nawyki \u017cywieniowe i styl \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                                        Dieta zachodnia \u2013 uboga w sk\u0142adniki od\u017cywcze. Dieta bogata w fast foody, cukry proste i t\u0142uszcze trans mo\u017ce prowadzi\u0107 do niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych i stan\u00f3w zapalnych, kt\u00f3re negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na zdrowie psychiczne. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

                                                        \n

                                                        Streszczenie :<\/p>\n\n\n\n

                                                        Niedobory sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych u pacjent\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi wynikaj\u0105 z wielu mechanizm\u00f3w, w tym upo\u015bledzonego wch\u0142aniania, zwi\u0119kszonego zapotrzebowania na sk\u0142adniki od\u017cywcze, skutk\u00f3w ubocznych lek\u00f3w i z\u0142ych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. Profesjonalne wsparcie dietetyczne i indywidualny plan \u017cywieniowy mog\u0105 uzupe\u0142nia\u0107 terapi\u0119 farmakologiczn\u0105 i poprawia\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjent\u00f3w. <\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

                                                        <\/p>\n\n\n\n

                                                        \n

                                                        INTERACTIVE ACTIVITY<\/strong> 28<\/strong><\/p>\n\n\n